Simon Kamminga

Simon Kamminga  (1895- 1984)

 

Een vernieuwend kunstenaar is Simon Kamminga nooit geweest. werd op 22 februari 1895 in Harlingen als één na jongste van 7 kinderen geboren en was de enige zoon in het arbeidersgezin van Johannes Kamminga en Christina v.d Veen.
Op de lagere school viel Simon al op door zijn kleurgebruik en na de lagere school ging Simon naar de ambachtsschool, waar hij voor huisschilder leerde. Het liefst was hij naar zee gegaan, maar omdat hij zo opvallend goed kon tekenen werd het toch de ambachtsschool.
Hier werd de basis gelegd voor o.a. zijn verfkennis. Zelf verf maken en mengen en vele schildertechnieken maakte hij zich eigen.
Na deze opleiding moest hij aan het werk, want geld voor verdere studie was er niet.
Tijdens de eerste mobilisatie van 1914-1918, Simon was toen 20 jaar, moest hij onder de wapenen en was gelegerd in Den Helder. Het werd een voor hem onvergetelijke tijd. Hij leerde de zee kennen en maakte, vaak in opdracht van zijn meerderen en maten, vele tekeningen en schilderijen van de zee, schepen en haven.
Op 13 februari 1919 trouwde Simon Kamminga met Geertje Dijkstra. Zij was de dochter van Sierd Dijkstra en Thomasje Schouwerwou uit St. Jacobiparochie. Ze gingen wonen in Leeuwarden, waar Simon in de avonduren schildercursussen volgde. Daar werden ook hun dochter Thomasje (1919) en zoon Johannes (1921) geboren. In 1925 verhuisde het gezin Kamminga naar Berlikum waar hij de kost verdiende als huisschilder en zijn vrouw een winkeltje had met kruidenierswaren, maar ook verf, behang en petroleum.
In 1927 deed Simon mee aan een prijsvraag voor jonge kunstenaars met zijn schilderij "Tongerfleagen". Het schilderij toont een angstige stier, die staat te loeien tegen het dreigende onweer onder een inktzwarte lucht. Hij won en kreeg de Willink van Collen fonds onderscheiding en een geldbedrag van f 250,- Van het gewonnen geld werd o.a. een nieuwe kachel gekocht. De onderscheiding is spoorloos voor de familie. Waarschijnlijk is hij meegegeven aan Amerikanen.
Het winnende werk is later, in 1974, aangekocht door de provincie Friesland met als achterliggende gedachte, dat er, voor velen zichtbaar, goed voor gezorgd zou worden. Achteraf bleek het daar beschadigd in de kelder te staan. Dit kwam aan het licht door een verzoek van de Stichting Simon Kamminga Museum om "de Bolle" te mogen exposeren ter gelegenheid van Simon Kamminga zijn 100ste geboortejaar. Het heeft geresulteerd in een restauratie waarna het werk is meegereisd met de wereldtentoonstelling "Salut au Monde" in 1995. Daarna heeft het in het Fries museum gehangen en ook in het nieuwe Fries museum heeft het nu een prominente plek gekregen.
In de loop der jaren ontwikkelde Simon zijn eigen stijl en blonk uit in zee, lucht en paarden. Aan dat laatste ging een gedegen studie van de anatomie vooraf.
Zijn werk werd geregeld geëxposeerd door heel Nederland. Zijn activiteiten waren legio.
In 1941 overleed zijn vaak zieke vrouw op de jonge leeftijd van 47 jaar. De gipsen grafsteen met haar beeltenis op het kerkhof van Berlikum had hij zelf gemaakt.
Na de oorlog woonde hij samen met zijn zoon en zijn dochter met haar gezin in de Hoofdstraat nr. 314 (later Buorren 16) in Berlikum.
Eind jaren '40 is hij samen met zijn zoon verhuisd naar "Schonegevel", een oude villa, waarin zij aan de ene kant woonden en hij aan de andere kant zijn werkruimte had. Vanaf die tijd heeft hij zich alleen maar bezig gehouden met het maken van kunst. Behalve teken- en schilderwerk heeft hij ook (gipsen) plastieken gemaakt. Stillevens en portretten, meest familieleden, kwamen van zijn hand, maar dat was niet zijn sterkste kant.
Het liefst schilderde hij alle facetten van de aan seizoen gebonden natuur in zijn naaste omgeving. Hij ging op pad met een schetsboekje en werkte dat thuis verder uit.
Ook vele, nu vaak verdwenen locaties uit het dorp en wijde omgeving, heeft hij vastgelegd. Op latere leeftijd nam hij wel foto's.
Omdat "Schonegevel" plaats moest maken voor nieuwbouw, verhuisden Simon Kamminga en zijn zoon opnieuw naar de Buorren, maar nu aan het andere einde. Daar bleven ze tot eind zestiger jaren. Het huis, waar ze voor de oorlog in woonden kwam te koop en zij vestigden zich daar opnieuw. Zijn zoon onderhield de grote groente- en bloementuin aan de achterkant.
In 1979 overleed zijn zoon op 58 jarige leeftijd, maar Simon Kamminga bleef alleen in het huis wonen tot aan zijn dood op 17 maart 1984.
Een groot kunstenaar was heengegaan. Een zeer tevreden en vriendelijke man, die heel gewoon was gebleven en wars was van uiterlijkheden. "Mens durf te leven", was zijn motto.
Het vele werk, wat hij heeft nagelaten en verspreid is over de hele wereld, maakt dat hij niet vergeten wordt.
Hoe veelomvattend het werk is, is moeilijk in te schatten. Maar wel dat het veel is, heel veel zelfs.
Simon Kamminga ligt samen met zijn vrouw en zoon in een nieuw graf op het kerkhof van Berlikum (de gipsen steen was onherstelbaar beschadigd). Ook hier siert op de steen de beeltenis van zijn vrouw.
In 1989 is het initiatief genomen Stichting Simon Kamminga Museum op te richten met als doel het behoud en het permanent etaleren van zijn werk.
In 1995, het 100ste geboortejaar van Simon Kamminga en zijn vriend Piet Hein van Asperen, is er van hen samen een grote overzichtstentoonstelling gehouden in het Hannemahuis te Harlingen.
Van 6 tot 28 augustus 2005 was er een expositie met alleen werk van Simon Kamminga in de Witte Klok te Oudebildtzijl met als thema "Oogst". Deze tentoonstelling was in samenwerking met "'t Bildt 500", ter gelegenheid van de viering van het 500 jarig bestaan van het Bildt.
In september 2005 was er tijdens de feestweek in Berlikum een kleine expositie op uitnodiging van fam. H. Meijer en was te bezichtigen op Buorren 2.
In 2008 was er van 22 augustus tot 8 september de expositie: "Fan, Foar en Oer Berltsum" in de Doopsgezinde kerk te Berlikum. De meeste werken waren ingebracht door (oud) inwoners van Berlikum en omgeving. Ze gaven een overzicht van wat eens Berlikum was in de vorige eeuw. Zowel dorpsgezichten, gebouwen als personen. Een zeer geslaagde tentoonstelling op een mooie locatie.

Want het museum bezit al een collectie van 24 werken van de hand van Kamminga. Dit betreft meest tekeningen met de Wadden en vissersschepen als onderwerp. En dit 25ste werk is des te interessanter voor het museum, omdat het een uitwerking betreft van een schetstekening die al in het Moddergatster museum bewaard wordt. Door die schetstekening is het de nieuwe aanwinst te dateren na 1915. Dat was het jaar dat Kamminga met zijn schetsboek bij Den Helder, waar hij toen bij de marine zat, enkele vissersschepen in het Marsdiep vastlegde. Op de achtergrond is nog vaag het eiland Tessel te zien.
Ook staat bij de tekening een titel, namelijk ‘windstilte’. De wimpel boven in de mast van de botter op de voorgrond hangt er dan ook slap bij.

 

Zoals zoveel kunstenaars maakte Kamminga schetsen ter plekke, om die later thuis uit te werken tot schilderijen, aquarellen of gouaches. Hij kreeg zijn opleiding aan de Avondtekenschool en was niet onsuccesvol. Zo kreeg hij in 1927 met een olieverf schilderij genaamd ‘Tongerfleagen – de bolle’ de zogenaamde Willink van Collenprijs, uitgeloofd voor jong, talentvolle schilders door de bekende vereniging van beeldende kunstenaars en kunstliefhebbers ‘Arti et Amicitiae’.

't Fiskershúske Moddergat

 

 

Brullende stier werd Kamminga's beroemdste schilderij

Fries Museum | Collectie Provincie Fryslân

Tongerfleagen, onweersvlagen, is de titel van dit meest bekende werk van Simon Kamminga,  Kamminga won er in 1927 de Willink van Collenprijs mee, die was uitgeschreven door de Amsterdamse vereniging van beeldende kunstenaars Arti et Amicitiae. Jonge talentvolle schilders konden dat jaar werk insturen over het thema Dier in open landschap. Kamminga pakte het groots aan. Zijn stier die brult tegen het naderende onweer kreeg een plek in de Friese kunstgeschiedenis. Kamminga bouwde het werk op in kleine streepjes verf, waardoor het een pointillistische voorstelling werd. 

Het jonge gezin Kamminga kon het aan de prijs verbonden geld, 250 gulden, overigens goed gebruiken. Er werd een kachel van aangeschaft. 

Simon Kamminga, Pad door de duinen, Houtskool

Collectie Amelander Musea

Simon Kamminga, Duinen en zee, Houtskool

Collectie Amelander Musea

Simon Kamminga, Bos en Duin, Houtskool

Collectie Amelander Musea

Simon Kamminga, Scheepjes op het wad, Houtskool

Collectie Amelander Musea